Nationalpark Harz  -  Nacia Parko Harz [harc]

Enhavo:
Koncizaj Datenoj
Bonvenon
La Parko
Arbara Nacia Parko
La pinto de la Brocken
Marĉoj
Akvo-fluoj
Rokoj
Nia oferto
Vivejo
Kiel konduti en la Nacia Parko Harz
Glosaro

Koncizaj datenoj:
Situo: en norda Germanio.
Mapo: http://www.nationalpark-harz.de/de/downloads/
Oficialigo: 1990 (Nationalpark Hoch-Harz), 1994 (Nationalpark Harz), 2006-01-01 Fuzio de ambau parkoj.
Areo: 24 703 ha, t.e. ĉ 10% de la tuta areo de la montaro Harz.
Alteco super NN: inter ĉ. 200 kaj 1141 m.
Vegetaĵo-zonoj: 6 diversaj zonoj
Protekto-statuso: kategorio II, agnoskita de IUCN, krome FFH-regiono (floro-faŭno-habitato) kaj Eŭropa Birdoprotekto-Regiono; ek de 2005 en la Europa Ĉarto pri Dauropova Turismo.
Zonigo: Naturdinamika (41% - sen agado), Natur-evoluiga (58% - arbara evoluo en direkto de la origina stato, Utiliga (1% - falĉado de montaraj herbejoj)

Aktuala dato: 2007-07-01

(de) Broŝuro & fotoj: http://www.nationalpark-harz.de/de/downloads/allgemein/Nationalpark_Harz.pdf

Bonvenon al nia legenda montara sovaĝejo! 

Surpriziĝu kaj spertu diversan kaj originalan montaran pejzaĝon. Migradu tra la densaj folio- kaj pinglo-arbaroj, inter nudaj rokoj aŭ laŭlonge super klifoj. Aŭskultu la silenton de la marĉoj aŭ la vokojn de la Nigra Pigo kaj la Troglodito. Ĝuu la atmosferon de la monto-rojoj kaj ĵetu rigardon de la legenda pinto de la mito-teksumita Brocken [broken], 1142 metroj super la maro.
Antaŭ vi famaj personoj konatiĝis vojaĝante tra la Harz. Goethe [gete], la verkisto kaj poeto, grimpis la Brocken tri foje. Heinrich Heine rakontis pri sia „Harz-Reise“ (Harz Vojaĝo). Kaj la fama esploristo, Alexander von Humboldt, migris tra la regiono dum sia studa tempo en Göttingen [getingen] - observante ĉion kaj akirante spertojn. 

Severa klimato kaj plurfaceta geologio formas tiun mezaltan montaron, la plej-nordan en Germanio. La pejzaĝo de la Harz certe faros vian viziton en la plej granda arbara nacia parko en Germanio, kiel aparte personan sperton. 

La Parko

La Nacia Parko Harz estiĝis en 2006 pro la fuzio de du tiamaj naciaj parkoj: la Nacia Parko Hoch-Harz [alta Harz] en Saksio-Anhaltio, kiu estis establita en 1990, kaj la Nacia Parko Harz en Malalta Saksio, kreita en 1994. Per la fuzio oni respektis la regionalan unuecon de la Harz.
Estiĝis la unua nacia parko en Germanio, kiu kovras du federaciajn landojn. Ĝi ĉirkaŭbrakas preskaŭ 25 000 hektarojn.

Naciaj parkoj estas protektitaj lokoj kun longa tradicio. La unua estiĝis en 1872, kiam la Yellowstone [jeloustoun] Nacia Parko estis kreita en Usono. Hodiaŭ estas ĉirkaŭ 2000 naciaj parkoj tutmonde, el kiuj 14 troviĝas en Germanio. Jam je la fino de la 19-a jarcento oni planis krei protektitan areon ene de la regiono. 
1912 la verkisto Heinrich Löns [hejnriĥ loens] proponis "Harzer Heimatspark" (hejmregiona parko) proksime de Bad Harzburg.

Kio estas la taskoj de la nacia parko? 

Ĉefe temas pri la protekto de naturaj procezoj konforme al la devizo de naciaj parkoj „Lasu la naturon esti naturo!”. Tiamaniere valoraj vivejoj por multaj, kaj ofte raraj, besto- kaj planto-specioj estas aktive protektataj kaj evoluigataj. Homoj ne estas ekskludataj, ja naturkonforma malstreĉiĝo, ekologia edukado kaj scienca rigardo de la naturaj procezoj estas pliaj taskoj de la naciaj parkoj. 

La Nacia Parko Harz kaj siaj celoj 

Ankaŭ en la Nacia Parko Harz protektitaj vivejoj rajtas trovi kaj evolui sian propran naturan dinamikon. La procezoj de la vivo - estiĝi kaj malestiĝi - ene de la marĉoj, ene de la diversaj arbaro-strukturoj, ene de kaj rande de la montaraj rojoj, laŭ la klifoj kaj je la senarbara nana erikejo de la Brocken restas neĝenataj de la homo.
La esplorteamo de la Nacia Parko Harz super-rigardas ĉi-tiujn procezojn. Krome ili agas - tie kie homoj en la pasinteco enmiksiĝis en la naturajn procezojn - pere de renaturigaj projektoj, kiel la replenigo de marĉoj, renaturigo de montaraj riveretoj, kaj la arbaro-evoluo. Unika ene de germanaj naciaj parkoj estas la resovaĝigo de la linko. 
Plia emfazo de la laboro ene de la nacia parko estos montri al la publiko la veran belecon de neinfluita, sovaĝa naturo. Per programo de pli ol 2 500 ĉiĉeronataj okazaĵoj jare, la parko-vizitantoj povas studi la okazantajn naturajn procezojn kune kun la kunlaborantoj. Alternative, vizitantoj povas mem esplori la parkon uzante bone markitajn vojojn, aŭ vintre laŭ longdistancaj skispuroj.

p.6
La plej norda mezalta montaro de Germanio - aparta pejzaĝo

500 milionoj jariĝas la plej malnovaj ŝtonaroj de la Harz. Antaŭ 300 milionoj jaroj ĝi faldiĝis, kaj tiam eniĝis magmo el la interno de la Tero en la montaron. Moviĝoj de la terkrusto levis la montaron. Poste efloreskado kaj erozio forportis la suprajn tavolojn kaj liberigis pli malnovaj tavoloj. Glaciaj epokoj postlasis siajn spurojn. Nenie alie en Germanio troviĝas tiom da diversaj geologiaj formacioj sur tiom mallarĝa areo, kiel en la "klasika geologia kvadrata mejlo de Germanio".

Ankaŭ la klimato diferenciĝas de la aliaj germanaj mezaltaj montaroj. La klimato estas pli malmilda pro la eksponita pozicio - antaŭ la norda malaltebenaĵo, kaj pli similas al skandinavia; aŭ al situacio en la Alpoj 1000 metrojn pli alte. Tio aparte validas por la pinto de la Brocken, kie oni mezuris la plej altajn vento-rapidecojn de Germanio.

Klimato kaj geologiaj kondiĉoj kreis apartan pejzaĝon: Varieco en la surfaca formo, en la grundoj, en la biotopoj. Tie troviĝas ses alteco-niveloj, ĉiuj kun specialaj vivkondiĉoj por multaj besto- kaj planto-specioj. Je 1 100 metroj troviĝas la - supozeble natura - arbaro-limo.

La Harz estas pregita de homoj aparte pro la minado. La granda bezono de ligno  por minoj kaj uzinoj ŝanĝis la karakteron de la Harz: foli-arbaroj devis cedi al pinglaj forstoj. Tamen en la Nacia Parko Harz ankoraŭ troviĝas tre variaj arbaro-socioj. La malmilda klimato malebligis aliajn utiligo-formojn kiel agrikulturo aŭ grandarea torf-uzado.

La Nacia Parko Harz estas vivejo de eŭropa signifo kaj apartenas al la eŭropa biotop-reto "Natura 2000". Tie vivas raraj birdo-specioj kiel la Nigra Cikonio, Paser-Strigo. La Sovaĝa Kato kaj la Linko moviĝas en la arbaro. En la marĉoj kreskas la Rondfolia Drosero kaj aliaj ĉefe nordecaj plantoj. La Harz ofertas ofte unikan en Germanio lokon - speciale por specioj de malmildaj vivejoj.

p.8
Arbara Nacia Parko

La Nacia Parko Harz estas unu el la plej grandaj arbaraj naciaj parkoj de Germanio. Ties granda arbara proporcio donas senton de origineco. Grandaj bestoj kiel Ruĝa Cervo, Apro kaj Kapreolo loĝas en la divers-specaj arbar-areoj. Linkoj patrolas tra la "verdaĵo", kiu kontinue ŝanĝiĝas. Bonvolu akompani nin al migrado tra la arbaroj de la nacia parko.

** Foliarbaroj troviĝas en la malsupraj niveloj de la nacia parko, ekz-e ĉe Lonau en la sudo, aŭ Ilsenburg kaj Bad Harzburg en la nordo.

Nia komencas en la ruĝ-faga arbaro, kie staras ankaŭ malmultaj Kverkoj, Ulmoj, Aceroj kaj Fraksenoj. Nutraĵotitro kaj humideco de la grundo influas la herbojn kiuj kreskas je la fundo. En la printempo kreskas kelkloke tapiŝoj da fru-florantaj Anemonoj aŭ Arsa Ajlo. Aliloke dominas gresoj kiel Blanka Luzulo, Arbara Kalamagrostido. La Nigra Pego kaj Nigra Cikonio trovas taŭgajn vivejojn en la fag-arbaroj. Ankaŭ la Sovaĝa Kato bonfartas tie.

La verdo iĝas pli malhela: deklivo gvidas malsupren en ravino-arbaron. La Ruĝa Fago estas malpli ofta pro la alta humideco; anstataŭ ili Arbara Acero, Frakseno kaj Arbara Ulmo donas ombron al abunda herbaĵo-tavolo. La Alpa Cicerbito kaj Lunario povas flori tie. Laŭlonge de la deklivoj abundege kreskas filikoj. Diversaj birdo-voĉoj estas aŭdeblaj. Sur la fundo preterglitas Natrikso.

Je la supreniro al ĉ. 700 metroj ŝanĝiĝas la herbeja tavolo. Iĝas pli hela kaj malvarmeta. En la fago-picea miks-arabaro malpliiĝas la Fagoj, kiuj vivas malpli facile en tiu alto, kiu favoras Piceojn kaj Arbar-Acerojn. Ĉi tie estas la regiono de la Urogalo, kiu estas videbla tre malofte. Sed eble oni povas vidi du okulojn el iama pigo-kavaĵo: tie elrigardas la rara Funebra Strigo. 

** Aparte belajn elrigardojn vi povas sperti je migrado laŭlonge de la Rehberger Graben (fosaĵo, tranĉeo) de Oderteich ĝis Sankt Andreasberg.

Mallarĝa estas la zono de miks-arbaro, el kiu ni atingas malmildan arbaro-sovaĝejon. Ĉi tie, en alteco de 800 ĝis 1000 metroj dominas la Piceo apud Fraksenoj, Betuloj kaj kelkaj Salikoj. Gresoj kovras la grundon; muskoj kaj likenoj kovras la arbo-ŝelojn kaj rokoblokojn. Kreskas diversaj fungoj. Blokaj deklivoj kaj klifoj pregas la bildon. Ni vidas mozaikon da kadukiĝado, juniĝado kaj forta kreskado je la sama areo. Sonas krioj de la Picea Krucbekulo (Loksio). Kunkantas Tufparuo, Nucifrago kaj la rara Paser-Strigo. 

** Trans originaj piceo-arbaroj gvidas migradoj sur la Fabela-Vojo de Torfhaus ĝis Oderteich aŭ trans la Eckerloch sur la Brocken-pinton.

Ju pli alten ni migras des pli maldensiĝas la arbaro kaj nur malmultaj bizaraj arbuloj teniĝas kontraŭ la fortiĝanta vento.

p.11
Saluton al la Nordo - la pinto de la Brocken [broken]

Unike por germana mezalta montaro, la vegetaĵaro je la supro de la Brocken estas supozeble nature senarbara. La ŝtormoj kiuj blovas super la altebenaĵo je 1100 m ne permesas al la arboj kreski. La lastaj arboj ĵus sub la supraĵo formas la arbar-limon. Entute mankas zono da nana arbaro - kiu troveblas en la Alpoj. Kelkaj metroj pli supre sterniĝas nana arbustaro kaj greso-riĉa Monto-Erikejo. Birdaj voĉoj eksonas, inter ili Rubandoturdo, Arbo- kaj Herbejo-Pipio, kaj la Nigra Ruĝvostulo.

Ene de granitaj blokoj kreskas alt-nordaj plantoj sur la Brocken-supraĵo. Post la lasta glacia epoko ili restis tie, kie estas unu el la malmultaj restadejoj por tiaj plantoj en Mez-Eŭropo. Pro ili, la t.n. "Nordaj Lumoj", kaj ankau pro raraj en Germanio specioj kiel Rigida Karekso, Vagineca Karekso, aŭ diversaj specioj da muskoj kaj likenoj, la Harz famas esti parto de skandinavia montaro ene de Germanio. Sole la Brocken-Anemono devenas el la sud-oriento.

Botanikistoj interesiĝis jam frue pri tiaj unueca vegetaĵo. En 1890 oni fondis la Brocken-ĝardeno, kie nun kreskas 1 600 alt-montaraj plantoj el la tuta mondo.

** En la Brocken-domo sur la pinto de la plej alta Harz-monto vin ensorĉos vojaĝo trans la magio kaj diverseco de la monto.

p.12
Valoraj: La Marĉoj de la Harz

La pejzaĝo de la nacia parko vekas multajn emociojn. Mistikaj renkontiĝoj kun ĝi eblas en la marĉoj. Malhela akvo briletas inter muskaj kusenoj. Kelkaj strang-formaj arboj leviĝas oblikve; kelkfoje la aero odoras amare. Tie vivas papilioj, minacataj de ekstermiĝo, kiel la Oksikoka Skopulo. La rara Alpa Smeraldo-Libelo kaj ankau la Arkta Smeraldo-Libelo vibras en la aero. Tra tiu silenta pejzaĝo vi povas pasi dank' al kelkaj lignaj vojetoj. 

La marĉoj en la Harz konservis sian originecon - malgraŭ la provoj ekspluati la torfon. Sed tio ne estis sukcesa, ĉar en la severa klimato ĝi restis malseka. Hodiaŭ la harcaj marĉoj gravas eŭrop-vaste por la naturprotekto  kaj scienco. Ili kreiĝis dank' al la klimato: humidaj, malvarmetaj kondiĉoj kaj la surfaca reliefo kaŭzis post la glacia epoko malsekajn areojn au lagetojn en kiuj la plantoj nur parte malkombiniĝis. Ĉefe el mortita Sfagno evoluiĝadis marĉaĵoj - altaj ĝis pli ol sep metrojn.

Alta Marĉo - dependa de la pluvo
Konvekse volbiĝas la alta marĉo. Amase kreskas ĉi-tie la Vagineca Erioforo, rekonebla per la unuopa floro.
La surfaco de la altaj marĉoj troviĝas super la nivelo de la grundakvo. Humideco kaj nutraĵoj venas nur el la pluvakvo - kaj ia polvo. Ili estas tre malriĉaj je nutraĵoj. Ĉi-tie kreskas nur adaptitaj plantoj, kiel ekz-e la Rondfolia Drosero, kiu kaptas insektojn. Ankaŭ karakterizaj estas la multnombraj nanaj arbustoj, inter ili bero-havaj Mirtelo, Empetro, Oksikoko kaj Ruĝa Vakcinio, kaj krome restaĵo el la glaci-epoko: la Rosmarinfolia Andromedo. 

** Plej facile vi esploros la vivejon marĉo elirante de Torfhaus. Vi povus komenci vizitante la Nacio-parko-domon Altenau-Torhaus kiu montras ekspozicion pri la estiĝo kaj la apartaĵoj de la Harcaj Marĉoj. Je via migrado "Ĉirkaŭ la Granda Torfhaus-Marĉo" (Um das Große Torfhaus-Moor) vi trapasas la marĉon sur 
ligna vojeto.

p.14
Libere fluanta - akvofluoj
Ĉie en la Nacia Parko Harz troviĝas klaraj montaraj rojoj kaj riveretoj. La rapidfluanta akvo lau la deklivo kaj en diversstrukturaj rojaj kuŝejoj garantias ravajn fotojn, eĉ restante sur la vojo. La torentaj rojoj formadas la montaron - je origina perforto, kiu aparte montriĝas je altakvo. Tiam estas 2000-ope pli da akvo ol normale, kaj ĝi forprenas grundon kaj grandajn ŝtonojn, formas la rojo-kuŝejon kaj profundigas la valojn.
La akvo de la harcaj montaraj riveretoj estas malvarma kaj oksigenriĉa. Kelkaj akvaroj havas brunan koloron, ĉar multaj ekfluas el la marĉoj de la supraj niveloj kaj kunportas huminajn organikaĵojn, kiuj kelkfoje formas ŝaumkronojn; ĉi-foje natura ŝaumo, ne poluaĵo.
Harca montara rivereto montras diversajn strukturojn laŭ sia vojo: proksime al la fonto montriĝas ŝtonoj kaj blokoj. En tiu rapidfluanta akvaro vivas alt-specializitaj insekto-larvoj. Turbelarioj, moluskoj kaj amfipodoj alkroĉiĝas al ŝtonoj. Fascinaj birdoj kiel la Cinklo kaj la Montara Motacilo vivas en tiaj biotopoj. En la rojaj kuŝejoj kreskas ĉefe muskoj, likenoj kaj algoj. Ili estas pli bone adaptitaj al la rapidfluanta akvo ol la plej multaj florplantoj.
Je la rando de la Harz la akvo fluas pli trankvile. Ŝtongruzoj kaj finfine sabloj formas la kuŝejon de la riveretoj. Ĉi-tie la sunlumo briletas sur la akvo. Originaj ravino-arbaroj ĉirkaŭas kelkfoje la riveretojn. Fajra Salamandro serpentumas sub Alpa Cicerbito. Kelkaj junaj Fraksenoj kaj Alnoj videblas.

** Je migrado laulonge de la riveretoj Ilse aŭ Ecker vi estos akompanataj de la muĝado de la akvo. Bonŝance vi povas vidi la Cinklon aŭ la Nigran Cikonion. 

p.16
Roka sovaĝejo
En multaj lokoj la arbara pejzaĝo estas interrompita de sovaĝaj rokaĵoj: krutaj klifoj, unuopaj starantaj rokaĵ-formoj,  kvazaŭ malorde kun-ĵetitaj rok-blokoj - la diverseco kaj sovaĝeco de tiuj rokaĵ-areoj formas la Nacian Parkon Harz.
En ĉirkaŭaĵo kun malmulte da akvo kaj ekstremaj temeraturoj povas travivi sole specialistoj. Ĉi-tie estas la regno de raraj muskoj kaj likenoj - pejzaĝo kiu rememorigas al alpaj situoj, aŭ al la alta nordo. Nanaj arbustoj krifas sin en rokaj fendoj kie kolektiĝis iomete da grundo.
Okulfrape montriĝas la t.n. lan-saka efloreskado de la granito: Dum la vintro glaciiĝas akvo ene de la fendoj de la rokaĵoj kiuj krevas, kaj la blokoj rolas malsupren.
Indas halti kaj aŭskulti, ĉar birdospecioj kiel la Rubando-Turdo vivas tie. Aliaj loĝantoj de la rokeca pejzaĝo ne estas aŭdeblaj, ekz-e la vespertoj, kiuj dumtage dormas inter la fendoj. La rok-fendoj estas nemalhavebla vivejo ankaŭ por multaj senvertebruloj, ekz-e araneoj. 

** Migrado sur la monton Achtermann [aĥterman] ĉe Königskrug, aŭ al la Hohne-klifoj de Drei Annen Hohne helpas kompreneti la originan naturon de la Harz.

Nia oferto por Vi

Krom la naturprotekto ekzistas alia grava temo  de nia laboro en la Nacia Parko Harz, kaj tio estas ... Vi !
Ni volas, ke vi povas kolekti multajn impresojn kaj informiĝi amplekse.  Nia personaro ofertas konsilojn kaj helpon. Bonvolu kontakti niajn gardistojn aŭ arbarajn gvidantojn, kaj uzi niajn proponojn je la kampo de ekologia trejnado. Bonvolu doni al ni viajn opiniojn koncerne niajn ekspoziciojn, informmaterialon, la retejon, la natur-travivaĵan programon, nian laboron kun infanoj kaj junularo. Multan dankon!

Detalajn kaj aktualajn informojn vi trovos en la program-broŝuro „Naturerlebnis“ (natur-travivaĵo), kiu estas eldonata ĉiujare kaj enhavas adresojn kaj aliajn informojn pri la instalaĵoj de la Nacia Parko. Aldone al informoj por individuaj vizitantoj, vi ankaŭ trovos adresojn por registri grupojn. 

Nia retejo en la germana, kun bazaj informoj ankaŭ en la angla: www.nationalpark-harz.de

p.18
Tranoktejoj, aparte afablaj al la Nacia Parko

Ĉu vi volas ferii kelkajn tagojn en la Nacia Parko Harz - kaj doni trankvilon al via animo en fascina natura pejzaĝo ? Aŭ ĉu vi inklinas al aventura vojaĝo en ne-tuŝita sovaĝejo ?
Tiam vi certe ŝatus havi taŭgan tranoktejon. Ek de 2006 ekzistas t.n. "Naturparkfreundliche Unterkunft" (tranoktejo por migrantoj en la nacia parko). Ĉi-tiuj estas hoteloj, pensionoj aŭ feriaj loĝejoj, kiuj donas agrablan restadejon por vi, kaj informas vin elstare pri la ofertoj de la nacia parko. Krome ili prezentas naturmedie afablan kvaliton. Ripozo, ĝuo kaj sano, uzante naturajn rimedojn, estas la ĉefaj celoj por la gastoj. Bonvolu mendi nian informmaterialon. Ni invitas vin veni kaj sperti.

Pliajn informojn pri la alvojaĝo kaj tranoktejoj en la regiono de la nacia parko, kaj pri niaj ofertoj vi trovas jene:
www.nationalpark-harz.de  - ĉio pri la Nacia Parko, en la germana, bazaj informoj ankaŭ en la angla
www.harzinfo.de  - ĉefe turismaj ofertoj, en la germana, bazaj informoj ankaŭ en la angla, dana, nederlanda 
www.sachsen-anhalt-tourismus.de  - (de, en) pri la orienta parto de la Harz, kaj la lando Saksio-Anhaltio
www.nationale-naturlandschaften.de  - (de, en)  pri naturaj pejzaĝoj en tuta Germanio
www.ec.europa.eu/environment/nature/natura2000/barometer/index_en.htm - (en) Natura 2000

-------

Vivejoj

Fago-arbaroj (mezaltaj ĝis 750 m)
Sur la pli bonaj grundoj troviĝas Fagoarbaroj kun Asperulo, Perlogreso kaj Bulba Kardameno, ekz-e ĉe Lonau.
La riĉa herbejotavolo havas speciojn kiel la Anemono, la Orkolora Lamio kaj la Unuflora Meliko. 
En Arbaroj kun Hordelimo sur kalkriĉa grundo troviĝas la Hepatiko, la Turbana Lilio, la Dafno kaj en la sudo la Migdalfolia Eŭforbio. 
Sur la acidaj grundoj de Fagoarbaroj kun Luzulo kreskas malmultaj specioj. Ĉi-tie kreskas acido-montruloj kiel Mirtelo, Luzulo aŭ Fleksebla Deskampsio (apud Ilsenburg, aŭ pli altaj situoj apud Lonau). La plej altaj fagoarbaroj de la Harz troviĝas sur 740 m (je la Hahnenklee-Klippen (klifoj apud Hahnenklee) ).

Miksitaj Folio-Arbaroj (mezaltaj niveloj)
Noblaj foliolignaj miksarbaroj kreskas ankaŭ sur specialaj lokoj, ekz-e Alnoarbaro kun Arbara Stelario je akvofluoj kaj humidaj lokoj. Aliaj estas Miksitaj Kverkoarbaroj sur la sekaj, malprofund-grundaj supraĵoj (ekz-e Ilsestein).

Fago-Piceaj Arbaroj (montare je 700m ĝis altmontare je 800 - 850 m)
Preskaŭ ne plu ekzistas naturaj arbaroj en la regiono kie fagoj alternas kun piceoj; ili estis ŝanĝitaj al nuraj piceaj forstoj. Sed ekzistas restoj en la valoj de la Sieber kaj Oder (samnoma kun la pola rivero).

Piceo-Arbaroj (altmontara je 850 - 1100 m)
La Piceo-Arbaroj kun Kalamagrostido, en kiuj kreskas Harca Galio kaj Eŭropa Trientalo, estas
unu el la plej gravaj protektendaĵoj de la nacia parko. Tia nord-okcidente disvastigita Piceo-Arbaro troviĝas ĉefe en la Harz. 
Ĉirkaŭ Torfhaus troviĝas kaj Marĉaj kaj Blokaj Piceo-Arbaroj. 
Speciala afero estas la Piceo-Arbaro kun Lanuga Betulo, ekz-e ĉe Hohnekamm (Hohne-kresto).

Subalpa arbustetaro
Inter la germanaj mezaltaj montaroj sole la Brocken-supraĵo estas senarba. La kaŭzo estas ĉefe la elstara pozicio kiel la plej norda, ligita kun tre rapidaj ventoj. Inter nanaj arbustoj kaj gresoj kreskas arkta-boreala postrestantaj specioj (ekz-e Alpa Plata-Likopodio, Rigida Karekso,  Vagineca Karekso) kaj kiel plia specialaĵo la Brocken-Anemono.

Sternitaj inter tiuj vivejoj, ordigitaj laŭ alteco, troviĝas specialaj vivejoj:

Marĉoj
En la Nacia Parko Harz troviĝas pli ol 500 hektaroj da senarbaraj marĉoj, valora postlasaĵo de la origina Harz. Tiuj estas altaj, transiraj kaj malaltaj marĉoj. La altaj marĉoj estas aparte impone sperteblaj en la regiono de Torfhaus (ekz-e Radauer Born, trairebla per stego (born = fonto) );  malaltaj marĉoj estas aparte belaj en la fonto-regiono de la Ilse.
Antaŭ kelkaj cent jaroj oni ekspluatis torfon el la marĉoj, kio plu-efikas ĝis hodiaŭ. Oni klopodis renaturigi la perturbitajn marĉojn pere de re-humidigo, ekz-e ferminte akvo-tralasejojn.

Fluantaj Akvaroj
La fluantaj akvaroj de la Harz ekfluas el marĉoj aŭ el fontokampoj. En la rojoj de la altaj situoj troviĝas ĉefe akvo-muskoj kaj -likenoj. 
Aparte akvoriĉaj estas la Oder, Sieber kaj Ecker. Oni renaturigas la riveretojn, donas al ili denove pli da spaco, kaj tiel revivigas malheligitajn rivereto-fluejojn en la forstaj kulturoj.

Rokaj Biotopoj
Rokoj ekzistas en la nacia parko en formo de klifoj, blok-maroj aŭ rulŝtonejoj. La klifoj diferenciĝas laŭ la mineraloj. 
Granitaj klifoj en la formo de la lan-saka efloreskado troviĝas aparte en la Hohne-regiono (Leistenklippe, Zeterklippe). 
Korno-rokoj troviĝas ekz-e en la regiono de la Bärenklippe (ursa klifo), kaj de la Achtermann. 
Kvarcito troviĝas en la regiono de la Ecker (Acker ?). 
Blokaj maroj videblas aparte sur la supraĵo de la Brocken kaj Achtermann. 
Rulŝtonejoj troviĝas ekz-e sube de la Hahnenklee-Klippe (H..-klifo) en la valo de la Oder.
Sur la rokoj dominas la kriptogamaj socioj, kiel ekz-e la flave brilantaj likenosocio de umbilikarioj sur la Brocken, aŭ la tre vastaj musko-socioj de andreoj.

Montaraj Herbejoj
Historie ili estis uzitaj por falĉi la gresojn; ili apartenas al la montaraj herbejoj ( Herbejoj kun Ora Aveno).
Aparte okulfrapaj estas la Herbejoj kun Meo kaj Ora Aveno (ekz-e Feuersteinwiesen, Hohnewiesen). 
Tre riĉaj herbejoj troviĝas ĉirkaŭ Sankt Andreasberg. Ili estas karakterizitaj de Arbara Geranio, Makulita Hiperiko kaj Monta Poo. Oni konservas kiel ekzemplodonaj montarajn herbejojn je la randaj zonoj de la nacia parko kiel transiro al la kulturita pejzaĝo.

Pezmetala Gazono
Kelkaj restaĵoj de mezepokaj skoriejoj troviĝas ekz-e en la suba valo de la Ecker; je Schulerhütte - tie troviĝas ĉiuj stadioj de sukcedado de Lekanoroj al kampo de Mara Armerio; kaj laŭlonge de la Radau. Tiuj areoj estas rifuĝejoj por pezmetal-toleremaj specioj.

-------

Kiel konduti en la Nacia Parko ?

Ĉiujare vizitas la naturan paradizon pluraj milionoj da vizitantoj. Ni bezonas konduto-regulojn, kiuj garantias ke ankaŭ estontaj vizitantoj povas ĝui senĝene la montaran sovaĝejon. Detalajn informojn ni provizas por vi en ĉiuj informejoj de la Nacia Parko. Bonvolu kompreni, ke ni devas puni krudajn agojn kontraŭ la leĝo de la Nacia Parko kiel kontraŭordecon.

1. Rubo
Ĉiujare pli ol 1000 sakoj da rubaĵo devas esti kolektataj laŭlonge de la vojoj. Bonvolu uzi la ujojn por rubo kaj por recikado je la fino de via migrado.

2. Lasu la plantojn
Bonvolu ne preni ion el la naturo. Ĉiu besto kaj ĉiu planto havas sian lokon en la nutraĵo-ĉeno de la protektejo.

3. Ne faru fajron
Bonvolu ne ekbruligi fajron en la NP ! Ankaŭ je malvarma vetero fajro etendiĝas rapide. Ĉiujare valoraj areoj estas detruataj de fajroj.

4. Tenu vian hundon
Bonvolu teni vian hundon je la ŝnuro (rimeno) . Ankaŭ nia plej fidela kunulo povas malfortiĝi (avidiĝi) kiam ĝi flaras cervidon, urogalon, linkson. Bonvolu eviti por la bestoj iĝi ĉasitaj, kaj por via hundo ke ĝi malaperas inter granitaj fendoj, ofte profundaj je kelkaj metroj.

5. Trankvilo: Bonvolu konduti trankvile en la naturo. Viaj ŝancoj rigardi bestojn altiĝas.

6. Skoltado: Oni ne rajtas skolti en la NP. Bonvolu uzi la oficialajn ofertojn.

7. Fumi malpermesata
Bonvolu ne fumi inter la 15a de Februaro kaj 31a de Oktobro pro minacanta arbarofajrego.

8. Restu sur la vojo
En la NP vi devas resti sur la vojoj. Bonvolu resti sur la priskribitaj migradvojoj. Da ili estas 560 km, kiuj gvidas vin al la plej fascinaj elrigardo-lokoj.

____

Glosaro:

Nomoj - se jam en PIV (P) - en eo.Vikipedio (V+, V.+ (se nur la ĉefa nomo); se tute ne en eo.vikipedio: V-)

Nomoj de birdoj,...
Fichtenkreuzschnabel, Picea Krucbekulo (loksio)
Gebirgsstelze, Montarmotacilo , lat: Motacilla cinerea
Rauhfusskauz, Funebra Strigo (V+)
Ringdrossel, Rubando-Turdo (V+), lat: Turdus torquatus
Schwarzstorch, Nigra Cikonio ?
Sperlingskauz, Paser-Strigo, lat: Glaucidium passerinum
Wasseramsel, Cinklo (V+) 
Wiesenpieper, Herbej-Pipio (V+), lat: Anthus pratensis,

Nomoj de bestoj kaj insektoj:
Wildkatze, Sovaĝa Kato (V+) , lat: felis silvestris
Moosbeeren-Grauspanner, Oksikoka Skopulo (V-),  lat (tribo): Scopula incanata
Alpen-Smaragdlibelle, Alpa Smeraldo-Libelo (mw), lat: Somatochlora alpestris
Arktische Smaragdlibelle, Arkta Smeraldo-Libelo (mw), lat: Somatochlora arctica
Strudelwurm, Turbelarioj (V+), lat: Turbellaria, apartenas al familio de platvermoj (Platyhelminthes)
Flohkrebs, Amfipodo (V-), lat: Amphipoda
Feuersalamander, Fajra Salamandro (V-), lat. Salamandra salamandra

Nomoj de plantoj:
Alpen-Milchlattich, Alpa Cicerbito (V-), lat: Cicerbita
Buschwindröschen, (V-) Anemono, lat: Anemone nemorosa 
Rundblättriger Sonnentau, Rondfolia Drosero (V.+)
Scheiden-Segge, Vagineca Karekso (V.+), lat: Carex vaginata
Starre Segge, Rigida Karekso (V.+),  lat: Carex bigelowii
Scheidiges Wollgras, Vagineca Erioforo (V-) , lat: Eriophorum vaginatum
Wald-Reitgras, Arbara Kalamagrostido (V.+) 
Weisse Hainsimse, Blanka Luzulo (V.+) 
Waldmeister, Asperulo 
Perlgras, Meliko aŭ Perlogreso (V+)
einblütiges Perlgras, Unuflora Meliko (mw), lat: Melica uniflora
Zwiebelzahnwurz, Bulba Kardameno (mw), lat: Cardamine bulbifera
Goldnessel, Orkolora Lamio (mw), lat: Lamium galeobdolon
Waldgerste, Hordelimo (mw), lat: Hordelymus europaeus 
Leberblümchen, Hepatiko
Türkenbundlilie, Turbana lilio aŭ turka lilio (V+), lat:Lilium martagon
Seidelbast, Dafno 
Mandelblättrige Wolfsmilch, Migdalfolia Eŭforbio (V.+), lat: Euphorbia amygdaloides
Wolfsmilch, Eŭforbio, lat: Euphorbia
Draht-Schmiele, fleksebla deskampsio (V.+), lat: Deschampsia flexuosa
Hainmiere, Arbara Stelario (V.+) = Hain-Sternmiere (lat: Stellaria nemorum), ankaŭ Wald-Sternmiere
Harzer Labkraut, Harca Galio,  lat: Galium saxatile, (Syn.: Galium harcynicum)
Siebenstern, Trientalo (mw), lat: Trientalis europaea
Karpaten-Birke, Lanuga Betulo (V+),  lat: Betula pubescens var. glabrata 
Alpen-Flachbärlapp, Alpa Plata-Likopodio (mw)
Kryptogamen, kriptogamoj (V+)
Wald-Storchschnabel, Arbara Geranio, lat: Geranium sylvaticum 
Geflecktes Johanniskraut, Makulita Hiperiko, lat: Hypericum maculatum
Berg-Rispengras, Monta Poo, (V: alpines Rispengras), lat: Poa alpina
Nabelflechte, umbilikario (P)
Klaffmoos, Andreo (P)
Wiesen-Goldhafer, Ora Aveno,  lat: Trisetum flavescens
Bärwurz, lat: Meum athamanticum
Grasnelke, Armerio (P), lat: Armeria
Galmei-Grasnelke, Mara Armerio, lat: Armeria maritima subsp. halleri
Krustenflechte, Lekanoro (P), lat: Lecanora

Nomoj de arbustoj:
Heidelbeere, Mirtelo, lat: Vaccinium myrtillus
Krähenbeere, Empetro, lat: Empetrum L.
Moosbeere, Oksikoko (V+), lat: Vaccinium Oxycoccus
Preiselbeere, Ruĝa Vakcinio, lat: Vaccinium vitis-idaea
Rosmarinheide, Rosmarinfolia Andromedo (V-), lat: Andromeda rosmarinifolia
Zwergstrauch-heide, arbustetaro (V+ speciala: erikejo)
----

Bio-& geo-terminoj, diversaj
Wollsackverwitterung, lan-saka efloreskado
Hornfels, kornoroko, (derivita de MatterHorn, tre densa  el duon-fandita miksaĵo de mineraloj)
Geröllhalde
„Ökologischen Zeigerwerte von Pflanzen in Mitteleuropa“ (ekologiaj indikovaloroj de plantoj en Mezeŭropo); temas pri klasifikado de mez-eŭropaj plantoj laŭ ilia ekologia "sintenado" kaj botanikaj ecoj;  tre detale priskribita, meze de la 1970-aj jaroj, de Heinz Ellenberg.
----

Neologismoj, mankantaj terminoj:

Fruchtstand = 
Frischwiese = 
Steg = stego (mw) ? vojeto, ekz-e de lignaj plankoj, kiu troviĝas ne sur la grundo (de marĉo) sed pli aŭ malpli super la grundo), PIV ne donas  tiun nocion de aparta vojeto, sed aliajn)

-----------
Traduko de la ĝenerala broŝuro - Manfred Westermayer 2012-08-30 <manfred@westermayer.de>
Ankorau ne plene korektita - la  fotojn vi trovos en la origina broŝuro: 
(de) Broŝuro & fotoj: http://www.nationalpark-harz.de/de/downloads/allgemein/Nationalpark_Harz.pdf